Modernizacja floty Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa SAR wchodzi w decydujący etap. Polska inwestuje w bezpieczeństwo żeglugi, rozwój nowoczesnych technologii oraz zwiększenie zdolności operacyjnych na Morzu Bałtyckim. To największy program unowocześniania SAR od lat i konieczny, aby sprostać rosnącym wyzwaniom na morzu. Modernizacja jest możliwa dzięki kilku strategicznym projektom finansowanym z funduszy europejskich.
Modernizacja pięciu specjalistycznych jednostek SAR
Projekt nr FENX.05.07-IP.02-0001/24 „Modernizacja specjalistycznych ratowniczych jednostek pływających Służby SAR” to inwestycja o wartości 62,83 mln zł, z czego 53,41 mln zł stanowi dofinansowanie UE. Realizowany jest od marca 2024 do kwietnia 2027 r. w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027, priorytet Wsparcie sektora transportu z EFRR. Celem projektu jest poprawa bezpieczeństwa żeglugi morskiej poprzez doposażenie pięciu jednostek SAR, w tym:
M/s Kapitan Poinc: wymiana najbardziej wyeksploatowanych systemów, nowy zintegrowany system zbierania zanieczyszczeń, modernizacja urządzeń dźwigowych i automatyki sterowania, zakup nowej łodzi ratowniczej.
— Statek noszący imię kpt. Witolda Poinca został zbudowany niemal 30 lat temu, w 1996 roku i przez wiele lat pełnił ważną rolę jako wielozadaniowy holownik-ratownik. Jednak po trzech dekadach eksploatacji jego możliwości są już coraz mocniej wyeksploatowane i coraz trudniej sprostać współczesnym wymaganiom technicznym i operacyjnym. W porównaniu z nowymi jednostkami ratowniczymi, standardy wydajności w gaszeniu pożarów, holowaniu ciężkich statków, zwalczaniu skażeń czy modernizacji sprzętu już nie odpowiadają wymogom nowoczesnego SAR-u – komentuje Kamil Kielek, ratownik medyczny, kapitan żeglugi wielkiej i przedstawiciel Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego.
M/s Czesław II: wymiana sprzętu do zwalczania zanieczyszczeń, zwiększenie efektywności operacyjnej statku.
— Czesław II – zbudowany w 1988 roku morski statek ratowniczy – od lat służył do zwalczania zanieczyszczeń olejowych w strefie przybrzeżnej i portowo-redowej. Jednak po niemal czterech dekadach eksploatacji jego zdolności operacyjne wyraźnie ustępują nowym standardom — zakres działania, wydajność systemów zbierania oleju i ogólna efektywność przy ograniczonym zasięgu (ok. 20 mil morskich) nie są już wystarczające przy współczesnych wymaganiach bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Właśnie dlatego jednostka jest przewidziana do modernizacji — co pokazuje, że mimo historycznej użyteczności, jej obecna przydatność jako nowoczesnego statku ratowniczego jest coraz mocniej ograniczona. Zapraszamy na EMS-SAR. Będzie prelekcja także o realizowanych inwestycjach – dodaje Kamil Kielek.
Trzy jednostki SAR 3000 (m/s Pasat, m/s Orkan, m/s Sztorm): nowe oświetlenie poszukiwawcze, modernizacja slipów oraz zakup łodzi ratowniczych, wymiana systemów sterowania i monitoringu pracy siłowni, modernizacja układu smarowania silników.
Efektem modernizacji będzie 5 jednostek gotowych do działań, z tego 4 do działań w każdych warunkach. Modernizacja skróci czas dotarcia SAR do najbardziej oddalonych miejsc polskiej strefy reagowania oraz zwiększy pokrycie obszarowe działań ratowniczych. Projekt obejmuje również działania informacyjne (m.in. tablice, kampanie, spoty, konferencje), a koszty pośrednie to jedynie 2% kosztów kwalifikowalnych.
Rozbudowa systemu łączności SAR
Równolegle rusza projekt FENX 5.7-3 „Rozbudowa systemu bezpieczeństwa żeglugi morskiej poprzez rozbudowę systemu łączności operacyjnej Służby SAR” o wartości 60,9 mln zł (wkład UE: 51,77 mln zł). Zakres obejmuje:
– modernizację systemów łączności w Morskim Ratowniczym Centrum Koordynacyjnym w Gdyni
– rozbudowę infrastruktury w stacjach SAR w Helu, Kołobrzegu, Dziwnowie, Trzebieży, Świnoujściu, Ustce, Łebie i Tolkmicku
– wdrożenie nowoczesnych systemów nawigacyjnych i operacyjnych
To inwestycja o znaczeniu strategicznym, szczególnie ważna jesli chodzi o koordynację akcji ratowniczych na pełnym morzu, gdzie niezawodna łączność często decyduje o życiu.
Budowa nowych statków ratowniczych SAR
Trzeci projekt – FENX 5.7-1, o wartości aż 455,08 mln zł (wkład UE: 386,82 mln zł) – to program budowy i zakupu nowych jednostek ratowniczych. W jego ramach powstaną: jedna nowa wielozadaniowa jednostka SAR, sześć specjalistycznych jednostek typu SAR-2000, zakup dwóch kabinowych łodzi ratowniczych na Zalew Wiślany i Zalew Szczeciński, zakup siedmiu pojazdów operacyjnych z modułami łączności, zakup trzech specjalistycznych łodzi do zwalczania zanieczyszczeń olejowych. To największa inwestycja w nową flotę SAR w historii.
Bezpiecznie na morzu – projekt dla edukacji i operacyjności
Uzupełnieniem inwestycji flotowych jest projekt FEDR.04.02-IP.01-0004/25 „Bezpiecznie na morzu ze Służbą SAR”, finansowany z Funduszy Europejskich dla Rybactwa. Zakłada on: zakup nowej specjalistycznej łodzi ratowniczej, zakup 7 radiotelefonów VHF/LTE, realizację nowoczesnych szkoleń dla ratowników i służb współpracujących. Projekt wzmacnia potencjał operacyjny załóg oraz zwiększa możliwości transmisji danych środowiskowych i obrazu w czasie rzeczywistym.
Morze Bałtyckie jest jednym z najbardziej wymagających akwenów w Europie. Stale zmieniająca się pogoda, intensywny ruch statków, offshore, rybołówstwo i turystyka powodują, że każda minuta reakcji SAR ma realną wartość. Modernizacja floty i systemów łączności: skróci czas dotarcia do poszkodowanych, zwiększy obszar skutecznego reagowania, wzmocni zdolność zwalczania zanieczyszczeń, poprawi koordynację służb, zapewni gotowość do działań w najtrudniejszych warunkach.
fot: Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa