Na litewskich wodach Bałtyku miał powstać nowy symbol zielonej transformacji – potężna morska farma wiatrowa Curonian Nord. Projekt, który miał wprowadzić Litwę do elity krajów rozwijających offshore, dziś stoi przed niepewną przyszłością. Powód? Opóźnienia w rozwoju rynku zielonego wodoru oraz zawirowania w europejskiej polityce energetycznej. Czy Litwa zaryzykuje miliardową inwestycję, nie mając pewności co do jej opłacalności?
Morski wiatr – wielka nadzieja
Litwa, kraj bez własnych zasobów ropy i gazu – od lat szuka sposobów na uniezależnienie energetyczne. Jednym z kluczowych projektów w tym procesie jest morska farma wiatrowa Curonian Nord, ambitna inwestycja o mocy 700 MW, która mogłaby dostarczać rocznie ok. 3 TWh energii. To odpowiada mniej więcej 25% obecnego zużycia prądu w całym kraju.
Projekt jest rozwijany przez spółkę Ignitis Renewables we współpracy z Ocean Winds, firmą utworzoną wspólnie przez portugalski EDPR i francuską grupę Engie. Farma ma powstać ok. 30 kilometrów od litewskiego wybrzeża, na powierzchni 120 km². Budowa miała ruszyć po podjęciu finalnej decyzji inwestycyjnej (tzw. FID) w 2027 roku, a uruchomienie zaplanowano na 2030 rok.
Wielkie plany, trudny start
Sęk w tym, że ten ambitny plan może się opóźnić, a winny temu jest wodór. A dokładniej brak wystarczającego popytu na zielony wodór w Europie. Elektrownie wiatrowe na morzu generują ogromne ilości prądu, który najlepiej zagospodarować właśnie przez jego wykorzystanie do produkcji wodoru – paliwa przyszłości. Jednak rozwój dużych instalacji elektrolizy – zarówno na Litwie, jak i w innych krajach europejskich postępuje znacznie wolniej, niż zakładano.
W raporcie finansowym za 2024 rok Ignitis przyznał, że niewystarczający popyt na zielony wodór, wysokie koszty inwestycyjne oraz problemy w łańcuchach dostaw mogą wpłynąć na decyzję o opóźnieniu całej inwestycji. Przesunięcie terminu komercyjnego uruchomienia farmy (COD) jest jednym z rozważanych scenariuszy.
Inwestycja za miliony
Chociaż farma wciąż pozostaje na etapie przygotowań, to Ignitis zainwestował już około 50 mln euro. Z tego 20 mln euro stanowiła opłata rozwojowa, a 30 mln przeznaczono na badania środowiskowe, pomiary wiatru, warunki wodne, analizy dna morskiego i inne działania niezbędne do przygotowania terenu pod morską farmę. Co istotne, te dane mogą być użyte również w przyszłych projektach offshore, jeśli Curonian Nord nie ruszy na czas.
Brakuje tempa i decyzji
Litwa nie jest osamotniona w swoich trudnościach. W styczniu 2025 roku zrzeszenie producentów elektrolizerów, Electrolyser Partnership, opublikowało analizę, z której jasno wynika: Europa potrzebuje zdecydowanego impulsu, by rynek wodoru ruszył z miejsca.
Problemy są dobrze znane: brak spójnych regulacji, wysokie ceny prądu, powolna rozbudowa infrastruktury i konkurencja ze strony tańszego wodoru z Azji czy USA. Organizacja apeluje do instytucji unijnych o uproszczenie przepisów, stymulację popytu i wyrównanie szans dla producentów czystego wodoru z UE.
Czekać, inwestować czy zmienić kierunek?
Ignitis nie mówi wprost, że wstrzymuje projekt Curonian Nord, ale zaznacza, że wszystko zależy od rozwoju sytuacji w Europie. Gdyby popyt na wodór wzrósł, a Litwa uzyskała połączenie energetyczne z Niemcami, kluczowym rynkiem zbytu, budowa farmy mogłaby znów nabrać tempa.
Dziś jednak inwestorzy mierzą się z dylematem czy podejmować ryzyko miliardowej inwestycji, licząc, że Europa „nadgoni” z wodorową rewolucją? Czy może poczekać na bardziej sprzyjające warunki?
Zielony zwrot – marzenia kontra rzeczywistość
Historia Curonian Nord pokazuje, jak bardzo transformacja energetyczna zależy od koordynacji i politycznej odwagi. Nawet najlepiej zaplanowane farmy wiatrowe nie wystarczą, jeśli nie będą miały odbiorców swojej energii. A wodór, choć obiecywany jako paliwo przyszłości, wciąż czeka na swoje pięć minut.
Czy Litwa będzie pionierem zielonej energii w regionie, czy raczej przykładem na to, że dobre chęci i nowoczesne technologie nie wystarczą bez wsparcia systemowego? Odpowiedź poznamy najprawdopodobniej w ciągu najbliższych lat.
Foto: Ignitis Renewables