Unia Europejska chce wzmocnić swoją pozycję w globalnym handlu i przyspieszyć transformację energetyczną. Nowa strategia dla portów ma sprawić, że europejskie terminale będą bezpieczniejsze, bardziej nowoczesne i przyjazne dla klimatu.
Porty w centrum europejskiej gospodarki
Komisja Europejska przedstawiła nową strategię dla portów morskich w Unii Europejskiej. Dokument ma wyznaczyć kierunek rozwoju jednego z najważniejszych elementów europejskiej gospodarki, czyli infrastruktury portowej. Według danych Komisji Europejskiej porty obsługują około 74% handlu zagranicznego UE, a każdego roku przechodzi przez nie 3,4 miliarda ton towarów, a korzysta z nich blisko 395 milionów pasażerów rocznie.
To nie są jednak jedynie liczby. To także ogromny rynek pracy – zapewniają ponad 423 tysiące bezpośrednich miejsc pracy. Odgrywają szczególną rolę dla regionów nadmorskich czy wysp.
Jak podkreśla Komisja Europejska, porty stają się dziś czymś więcej niż tylko punktami przeładunkowymi. Coraz częściej to wielofunkcyjne centra przemysłowe, które jednocześnie muszą zwiększać moce przeładunkowe, ograniczać emisje, rozwijać technologie cyfrowe i wzmacniać bezpieczeństwo.
Pięć filarów nowej strategii
Nowa strategia portowa opiera się na pięciu głównych obszarach działania.
Pierwszym z nich jest wzmocnienie konkurencyjności i cyfryzacji. Komisja Europejska zapowiada opracowanie zasad dotyczących inwestycji unijnych oraz finansowania projektów w portach państw trzecich. Mają powstać także wytyczne dotyczące zagranicznej kontroli nad portami uznawanymi za strategiczną infrastrukturę.
Drugim elementem jest transformacja energetyczna i rozwój czystych technologii. Bruksela chce przyspieszyć wydawanie pozwoleń na inwestycje energetyczne w portach oraz wspierać ich elektryfikację. Planowane jest również rozwijanie współpracy energetycznej wokół portów – między innymi w zakresie wykorzystania wodoru.
Trzeci filar dotyczy bezpieczeństwa. Komisja chce zaktualizować wytyczne dotyczące ochrony portów oraz wzmocnić walkę z przestępczością, w tym z przemytem narkotyków. W planach jest też stworzenie systemu ocen bezpieczeństwa portów w krajach trzecich i nowych procedur sprawdzania pracowników portowych. Rownolegle powstanie forum współpracy w zakresie cyberbezpieczeństwa.
Kolejny obszar to finansowanie inwestycji. Komisja chce lepiej koordynować wykorzystanie funduszy unijnych, takich jak „Connecting Europe Facility”, fundusze polityki spójności czy program „InvestEU”. Szczególne wsparcie mają otrzymać małe i średnie porty.
Ostatnim filarem strategii jest rozwój kompetencji i jakości miejsc pracy. Plan zakłada szkolenia dla pracowników i programy podnoszenia kwalifikacji w sektorze. To ma pomóc w przygotowaniu nowego pokolenia specjalistów dla branży morskiej.
Porty dla bezpieczeństwa i klimatu
Komisja Europejska podkreśla, że silne porty to nie tylko kwestia gospodarki, a bezpieczeństwa i niezależności strategicznej Europy.
– „Dzięki naszym strategiom dotyczącym portów i przemysłu morskiego w UE wyposażamy europejskie sektory portowe, żeglugowe i stoczniowe, aby mogły one przewodzić transformacji w kierunku czystej energii, zapewnić bezpieczeństwo handlu i obronności oraz pozostać konkurencyjne w skali globalnej. Strategie te odnawiają nasze ambicje dotyczące europejskiego przywództwa morskiego, wzmacniając bezpieczeństwo gospodarcze, napędzając zrównoważony wzrost oraz wspierając wysokiej jakości miejsca pracy i spójność terytorialną w całej Europie. Współpracując z przemysłem i wszystkimi zainteresowanymi stronami, przekształcimy te strategie w konkretne wyniki i ugruntujemy pozycję Europy jako wiodącego kontynentu morskiego” – powiedział komisarz do spraw zrównoważonego transportu i turystyki, Apostolos Tzitzikostas.
Nowa strategia rozwija wcześniejszą politykę portową z 2013 roku i jest powiązana z innymi inicjatywami Unii, takimi jak program zwiększania konkurencyjności europejskiej gospodarki czy plan rozwoju przemysłu morskiego. Komisja zapowiada przy tym utworzenie specjalnej rady wysokiego szczebla, która będzie nadzorować wdrażanie nowych rozwiązań.
Jeśli zapowiedzi Brukseli zostaną wprowadzone w życie, europejskie porty mogą stać się jednym z najważniejszych filarów transformacji gospodarczej kontynentu w najbliższych dekadach.
Fot. Port of Rotterdam