ORP Sokół zdobył muzealnego „Oscara”. Projekt udostępnienia historycznego okrętu podwodnego zwiedzającym przyniósł Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni główną nagrodę w konkursie Muzealne Wydarzenie Roku Sybilla 2025. Jury doceniło inwestycję, dzięki której dawny okręt bojowy zyskał nowe życie jako muzealna ekspozycja.
Sukces gdyńskiego ekspponatu ogłoszono podczas gali konkursu Sybilla 2025, która odbyła się w Dworze Artusa w Gdańsku. Konkurs organizowany przez Narodowy Instytut Muzeów od lat wyróżnia najcenniejsze przedsięwzięcia muzealne realizowane w Polsce. W tegorocznej edycji Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni zwyciężyło w kategorii „Inwestycje” za projekt „ORP Sokół – adaptacja do funkcji muzealnej”.
Jak podaje Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, wyróżnienie przyznano za przedsięwzięcie, dzięki któremu historyczny okręt podwodny został udostępniony publiczności jako nowa atrakcja muzealna. Podkreślają, że realizacja projektu wymagała przeprowadzenia szeroko zakrojonych prac technicznych i konserwatorskich.
– Projekt obejmował szeroko zakrojone prace stoczniowe, konserwatorskie i budowlane, dzięki którym zachowano autentyczny charakter jednostki oraz odtworzono jej wnętrza z poszanowaniem oryginalnego układu okrętu – przekazało Muzeum Marynarki Wojennej.
Jednym z najbardziej wymagających etapów była operacja transportu okrętu do siedziby muzeum w Gdyni. Po zakończeniu służby jednostka została przekazana placówce i przeszła wieloletni proces przygotowania do nowej funkcji. W 2024 roku okręt przewieziono na specjalnym pontonie do Nabrzeża Pomorskiego, a następnie przetransportowano wieloosiowymi platformami do miejsca ekspozycji, gdzie został osadzony w specjalnie przygotowanej niecce. Teraz ORP Sokół stanowi jedną z najciekawszych atrakcji Muzeum Marynarki Wojennej, a także pamiątkę o historii polskich sił podwodnych.
Podczas gali Sybilla 2025 przyznano także nagrody w innych kategoriach. Wśród laureatów znaleźli się m.in. Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku za projekt badawczy dotyczący wraku transatlantyku „Piłsudski”, Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie za wystawę stałą „Z wiatrem i pod wiatr – lotnictwo cywilne” oraz Muzeum Zamkowe w Malborku, które zdobyło Grand Prix konkursu za wystawę „HOŁD 500. Historia – Kultura – Pamięć”. Nagrodę publiczności otrzymał natomiast Zamek Królewski na Wawelu za projekt „Międzymurze. Podziemia Wawelu”.
Od norweskich fiordów do muzealnej ekspozycji
Historia ORP Sokół sięga lat 60. XX wieku. Jednostka została zbudowana w niemieckiej stoczni Rheinstahl-Nordseewerke i weszła do służby w Królewskiej Marynarce Wojennej Norwegii w 1967 roku jako KNM Stord. Była jednym z 15 okrętów podwodnych typu Kobben, zaprojektowanych z myślą o wzmocnieniu północnej flanki NATO podczas zimnej wojny. Do Polski trafiła na mocy porozumienia międzyrządowego pomiędzy Norwegią i Polską. Biało-czerwoną banderę podniosła 4 czerwca 2002 roku jako pierwszy z czterech przekazanych Polsce okrętów typu Kobben. Przez kolejne lata, wspólnie z ORP Bielik, ORP Kondor i ORP Sęp, stanowiła trzon polskich sił podwodnych.
ORP Sokół wykonywał zadania głównie na Bałtyku i Morzu Północnym, uczestnicząc w ćwiczeniach krajowych oraz sojuszniczych. Załogi okrętów typu Kobben brały także udział w działaniach zespołów NATO. Służba jednostki pod polską banderą zakończyła się 8 czerwca 2018 roku. Okręt mierzy 47,4 metra długości i był obsługiwany przez 21-osobową załogę. Wyposażono go w osiem wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm. W zanurzeniu mógł rozwijać prędkość do 18 węzłów.
Od 2024 roku ORP Sokół można zwiedzać jako eksponat Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni. Zamiast prowadzić działania na morzu, pozwala zwiedzającym zobaczyć z bliska swój oryginalny układ wnętrza i elementy wyposażenia. Jednocześnie daje prawdziwy wizerunek historii jednego z okrętów Marynarki Wojennej RP.
Osoby zainteresowane zwiedzeniem nagrodzonego okrętu mogą odwiedzać ORP Sokół od 1 kwietnia do 31 października. W sezonie zimowym ekspozycja pozostaje niedostępna dla zwiedzających. Wejścia odbywają się maksymalnie 10-osobowych grupach, a przejście przez wnętrze jednostki zajmuje około 15 minut. Bilety są dostępne w kasie Muzeum Marynarki Wojennej oraz online, bilety kosztują 20 złotych (normalny) i 15 złotych (ulgowy): https://bilety.muzeummw.pl/rezerwacja/wydarzenie.html?d=5
fot. Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni – Grzegorza Mehring/gdańsk.pl