W 2026 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej planuje przeznaczyć na inwestycje związane np. z transformacją energetyczną ponad 35 mld zł, o 12 mld zł więcej niż na 2025 r. – poinformowała PAP prezes Funduszu Dorota Zawadzka-Stępniak.
Szefowa Funduszu przekazała, że plan finansowy NFOŚiGW na 2026 roku zakłada wypłatę dla beneficjentów np. gmin, spółek komunalnych, firm, osób fizycznych 35,33 mld zł, w tym 25,1 mld zł ze środków krajowych i zagranicznych (tzw. środki bilansowe – np. Fundusz Modernizacyjny) i 10,23 mld z tzw. zagranicznych środków pozabilansowych (np. program FEnIKS, FEPW czyli Fundusze dla Polski Wschodniej, KPO).
Jeśli chodzi o środki bilansowe, to planowana jest wypłata 15,25 mld zł w formie bezzwrotnej, czyli dotacji, oraz 9,85 mld zł w formie zwrotnej. W przypadku pozabilansowych ma być to 3,15 mld zł w dotacjach i 0,07 mld zł w formie zwrotnej z FENIKS i FEPW, a także 7 mld zł w formie bezzwrotnej, głównie z KPO.
– Plan na 2026 rok zakłada wydatki większe o 12 mld zł w stosunku do planu z 2025 r. – podkreśliła prezes Funduszu. Zastrzegała, że do końca stycznia 2026 r. rada nadzorcza NFOŚiGW ma czas na uchwalenie planu działalności funduszu na 2026 r. i zaakceptowanie listy programów priorytetowych programów, które będą realizowane w 2026 r. W sumie jest ich ponad 40.
– Programy wynikają z naszej strategii na lata 2025-2028, gdzie mamy zdefiniowane priorytety. 80 proc. wszystkich środków, jakie chcemy wydać w 2026 roku będzie skierowane na transformację energetyczną; ten trend będzie się utrzymywał w kolejnych latach – dodała Zawadzka-Stępniak.
Jednym ze sztandarowych programów priorytetowych jest program „Czyste Powietrze”. Na wypłaty dla beneficjentów w 2026 r. NFOŚiGW – poprzez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska – planuje wydać 7,6 mld zł. W marcu 2025 r. po czteromiesięcznej przerwie ruszyła nowa zreformowana odsłona programu.
Prezes dodała, że w ramach transformacji energetycznej środki trafią m.in. na magazynowanie energii. Przyznała, że na liście nie ma programu wsparcia dużych magazynów energii (ponad 4 mld zł w 2025 r.), ale Fundusz chce wesprzeć w 2026 r. m.in. prosumentów – osoby fizyczne, które zainwestowały w fotowoltaikę i są zainteresowane kupnem przydomowego magazynu. Celem resortu klimatu jest to, by do końca obecnej kadencji rządu minimum 200 tys. gospodarstw domowych korzystało z takiego urządzenia.
– Chcemy kontynuować wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł energii, m.in. poprzez cieszący się popularnością program „OZE – źródła ciepła dla ciepłownictwa” (planowany budżet na 2026 r. to 435 mln zł), „Przemysł energochłonny – OZE” (120 mln zł), ale także program „Energia dla wsi” (187 mln zł), gdzie potrzeba samowystarczalności na takich terenach jest ogromna – dodała.
Szefowa NFOŚiGW wskazała ponadto, że w 2026 roku wspierana będzie również efektywność energetyczna budynków. Poinformowała, że w tym obszarze mają pojawić się dwa nowe programy. – Po pierwsze chodzi o budynki szpitalne. Drugi program dotyczyć będzie budynków edukacyjnych takich jak szkoły, przedszkola czy zespoły szkół. Program z KPO dla szkół pokazał, jak wielkie są potrzeby. Wniosków wpłynęło kilka razy więcej niż dostępna alokacja – powiedziała. Chodzi o zakończony w październiku 2024 r. nabór, gdzie budżet to z KPO został zwiększony do ok. 1,7 mld zł.
Pytana o planowane budżety tych obu programów przyznała, że „kwoty nie są jeszcze dokładnie określone, ale będą znaczące”. Dodała, że uruchomiony ma zostać również program poprawy efektywności budynków, które są w zarządach parków narodowych.
Wskazała, że kontynuowane będzie też wsparcie inwestycji związanych z elektromobilnością. Chodzi o dwa istniejące programy budowy lub rozbudowy ogólnodostępnych stacji ładowania dla transportu ciężkiego, a także wsparcie zakupu lub leasingu zeroemisyjnych pojazdów kategorii N2 (o masie od 3,5 do 12 ton) i N3 (powyżej 12 ton).
– Analizujemy także możliwość kontynuacji wsparcia niskoemisyjnego transportu publicznego – dodała prezes NFOŚiGW.
Program „Zielony transport publiczny”, w ramach którego przeprowadzono dotąd trzy konkursy, cieszył się popularnością wśród samorządów. Dzięki nim zakontraktowano prawie 1500 pojazdów zeroemisyjnych, w tym autobusy elektryczne i wodorowe oraz trolejbusy.
Prezes dodała, że do końca I kwartału 2026 r. ma zapaść decyzja ws. zaangażowania kapitałowego w ramach programu wsparcia dla gospodarki niskoemisyjnej z KPO. Chodzi o projekty ElectroMobility Poland oraz PowerUp Hydro Tech, które znalazły się na liście rankingowej w tym programie. EMP zabiega o przyznanie środków dla projektu budowy fabryki samochodów elektrycznych w Jaworznie. Z kolei projekt PowerUp HydroTech zakłada budowę zakładu produkcji generatorów wodorowych i ogniw paliwowych. Budżet programu wynosi blisko 4,8 mld zł z KPO.
NFOŚiGW w planach na 2026 r. ma także program wsparcia związany z elektromobilnością w parkach narodowych.
Prezes dodała, że w 2026 roku NFOŚiGW nabór wniosków o dofinansowanie inwestycji zwiększających bezpieczeństwo energetyczne poprzez wykorzystanie biometanu. Kolejny program dotyczyć będzie wysokosprawnej kogeneracji z biogazu wytwarzanego z biomasy w tym z odpadów komunalnych. Na pierwszy z nich zatwierdzono już z EBI 800 mln zł, a na drugi 1 mld zł.
Zawadzka-Stępniak zapowiedziała też program dla gmin, mający wspierać zagospodarowanie odpadów powstałych z jednorazowych produktów z tworzyw sztucznych (SUP). Dalej pieniądze będą przeznaczane na usuwanie nielegalnie zgromadzonych odpadów; na trzy lata zaplanowano 500 mln zł.
W okresie styczeń–listopad 2025 r. NFOŚIGW wypłacił łącznie 10,8 mld zł na realizację projektów dotyczących ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Środki własne (bilansowe) to 7,2 mld zł, a finansowanie zewnętrzne (pozabilansowe) wynosi 3,6 mld zł.
źródło: PAP
fot. Pixabay / mrganso (domena publiczna)