Unia Europejska nie kończy się na wschodniej granicy, ona się tu zaczyna. Dlatego tak ważne jest uświadomienie wszystkim Europejczykom, że wschodnie regiony Wspólnoty wymagają specjalnego statusu i nowych mechanizmów wsparcia – powiedział marszałek województwa warmińsko-mazurskiego Marcin Kuchciński otwierając wyjazdowe posiedzenie komisji CIVEX Europejskiego Komitetu Regionów (KR) w Elblągu.
Przez dwa dni ponad 30 samorządowców, przedstawicieli KR z kilkunastu krajów UE, poznawało specyficzne wyzwania, przed jakimi od momentu inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku stanęły europejskie regiony graniczące z Federacją Rosyjską. Uczestnicy wydarzenia odwiedzili przejście graniczne w Grzechotkach, a także spotkali się z burmistrzem Braniewa, starostą powiatu braniewskiego i liczną grupą samorządowców z województwa warmińsko-mazurskiego.
Okazją do pogłębionej debaty było seminarium komisji CIVEX Europejskiego Komitetu Regionów pod hasłem „Na granicy UE – Rosja. Perspektywy i wyzwania dla regionów przygranicznych UE”.
„Regiony takie jak nasz nie są już po prostu regionami przygranicznymi. Teraz stały się również strażnikami europejskiego bezpieczeństwa, dlatego zależało nam, żeby pokazać naszym europejskim kolegom specyficzne wyzwania, z jakimi się mierzymy od początku wojny” – powiedział marszałek woj. warmińsko-mazurskiego Marcin Kuchciński.
Gospodarz spotkania przedstawił przedstawicielom europejskich samorządów diagnozę ewolucji sytuacji społeczno-gospodarczej swojego regionu od 2022 roku do dnia dzisiejszego.
„Braniewo, które odwiedziliśmy, jest znakomitym przykładem skali i rodzaju wyzwań, przed jakimi stanęliśmy. Od lat fundamentem życia gospodarczego tego miasta była bliskość granicy. Szacuję, że blisko 80 proc. miejscowych przedsiębiorstw czerpało dochody z wymiany handlowej z Rosją. W lutym 2022 roku to się skończyło praktycznie rzecz biorąc z dnia na dzień” – powiedział Kuchciński. „Konsekwencje są dramatyczne. Liczba mieszkańców Braniewa spadła od tego czasu z 18 tysięcy mieszkańców do 14 tysięcy” – dodał.
Marszałek zwrócił również uwagę na utratę poczucia bezpieczeństwa wśród mieszkańców regionów graniczących z Rosją, ale również wśród potencjalnych inwestorów, którzy w obliczu zagrożenia ze strony tego kraju są dużo mniej skłonni do lokowania swojej działalności w regionie.
W podobnym tonie wypowiadali się uczestniczący w wydarzeniu samorządowcy z Litwy.
„Z mojego miasta jest sześć kilometrów do granicy z Białorusią, a do dużego poligonu po tamtej stronie niecałe 30. Gdy odbywają się tam ćwiczenia +Zapad+, w naszych domach drżą szyby w oknach od wybuchów. Z tej perspektywy zagrożenie ze Wschodu jest znacznie bardziej realne niż w krajach takich jak np. Hiszpania czy Portugalia” – mówił radny z Druskienników na Litwie Konstantinas Reckovas.
Z kolei burmistrz Taurogów Dovydas Kaminskas zwracał uwagę, że konsekwencje rosyjskiej agresji na Ukrainę zmieniły sytuację regionów przygranicznych na dekady.
„Weszliśmy w piąty rok wojny, a to, co kiedyś było przestrzenią gospodarczej współpracy z Rosją, stało się szczelną zmilitaryzowaną barierą, gdzie króluje poczucie niepewności i zagrożenia. To jest zupełnie nowa epoka geopolityczna i regiony przygraniczne Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy i Polski muszą się w niej odnaleźć” – powiedział Kaminskas.
Marszałek Kuchciński podkreślił, że nie byłoby to możliwe bez wsparcia Unii Europejskiej, a szczególna znaczenie w tym kontekście przypisał ogłoszonej 18 lutego br. przez Komisję Europejską unijnej strategii dla krajów i regionów położonych na wschodniej granicy UE.
„To jasny sygnał, że dostrzega specyficzne wyzwania, z jakimi mierzą się nasze miasta, gminy i regiony od Bałtyku po Morze Czarnym. Komisja wyraźnie przyznała, że nasze regiony wymagają specjalnego statusu i nowych mechanizmów wsparcia. Regiony takie jak warmińsko-mazurskie nie są już po prostu regionami przygranicznymi. Teraz stały się również strażnikami europejskiego bezpieczeństwa – podkreślił Kuchciński. – Niech dzisiejsze seminaria staną się inspiracją dla realnych działań, które wspólnie wprowadzimy w życie, ponieważ silne regiony wschodnie to bezpieczna Europa” – dodał marszałek.
Również obecny podczas elbląskiego spotkania europoseł Jacek Protas podkreślał rangę przedstawionej przez KE strategii, której przyjęcie było zwieńczeniem długotrwałego i mozolnego procesu prezentowania w europejskich gremiach perspektywy wschodniej flanki UE.
„Dzisiaj zdecydowana większość polityków europejskich rozumie, że problem mamy na wschodzie, i że bezpieczeństwo wschodniej granicy to bezpieczeństwo całej Europy – powiedział Protas. – Konstatuję to z olbrzymią satysfakcją, bowiem ja i wielu z nas bardzo mocno się napracowało, żeby unaocznić europejskim politykom nasze problemy” – dodał.
Wtórowała mu była duńska eurodeputowana Karen Melchior z Centre for European Policy Studies. „Bezpieczeństwa regionów przygranicznych nie da się zapewnić wyłącznie na granicach. Do tego potrzeba siły całej UE” – powiedziała.
Z kolei niemiecka członkini komisji CIVEX Antje Grotheer zwracała uwagę, że regiony przygraniczne nie mogą być traktowane jako strefy buforowe skupione wyłącznie na aspektach związanych z obronnością i bezpieczeństwem. „One potrzebują takich samych bodźców rozwojowych jak reszta Europy, tyle że dostosowanych do swojej specyfiki” – powiedziała.
CIVEX czyli Komisja Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (ang. Commission for Citizenship, Governance, Institutional and External Affairs) to jedna z sześciu stałych komisji tematycznych działających w ramach Europejskiego Komitetu Regionów – instytucji Unii Europejskiej, skupiającej przedstawicieli władz samorządowych ze wszystkich krajów członkowskich.
źródło: PAP / fot: Portal X, Urząd Marszałkowski Woj. Warmińsko-Mazurskiego