Na Morzu Bałtyckim trwają intensywne ćwiczenia Marynarki Wojennej RP pod kryptonimem „Strażnik Bałtyku 25”. Biorą w nich udział jednostki 3. Flotylli Okrętów, 8. Flotylli Obrony Wybrzeża, Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej, Wojsk Specjalnych, Morskiego Oddziału Straży Granicznej oraz przedstawiciele Urzędu Morskiego. Ćwiczenia mają na celu doskonalenie współpracy w zakresie ochrony morskiej infrastruktury krytycznej oraz reagowania na zagrożenia militarne i niemilitarne.
Manewry rozpoczęły się 3 lutego. Koncentrują się na działaniach mających na celu ochronę kluczowych obiektów infrastruktury morskiej. Wśród głównych scenariuszy znajduje się naruszenie przez podejrzany statek strefy bezpieczeństwa platform wiertniczych. Podjęta przez Morski Oddział Straży Granicznej próba zatrzymania jednostki okazuje się nieskuteczna, co prowadzi do konieczności interwencji Marynarki Wojennej. Realność tego zagrożenia potwierdzają wydarzenia z 2023 roku, kiedy statek podejrzewany o przynależność do tzw. „floty cieni” przez kilka dni operował w pobliżu polskiej platformy wydobywczej. Podobne sytuacje wymuszają na siłach morskich stały monitoring oraz gotowość do reagowania na niepokojące incydenty.
Podczas ćwiczeń „Strażnik Bałtyku 25” odtworzono potencjalny scenariusz zagrożenia terrorystycznego. Wczesnym rankiem systemy obserwacyjne wykryły podejrzany statek kierujący się w stronę polskich platform wydobywczych. Jednostka poruszała się z wyłączonym systemem AIS i ignorowała wezwania radiowe. W odpowiedzi Kaszubski Dywizjon Straży Granicznej wysłał jednostki patrolowe SG-111 i SG-215 do przeprowadzenia inspekcji. Dodatkowo Brygada Lotnictwa MW skierowała w rejon operacyjny samolot patrolowo-rozpoznawczy M28B Bryza. Z uwagi na brak reakcji podejrzanego statku, Straż Graniczna zwróciła się o wsparcie do Ministerstwa Obrony Narodowej.
Na miejsce skierowano fregatę rakietową ORP „Gen. T. Kościuszko” oraz operatorów jednostki specjalnej Formoza. W wyniku zastosowania manewrów wymuszających zatrzymanie i demonstracji gotowości użycia uzbrojenia artyleryjskiego, statek został zatrzymany. Następnie na jego pokład weszli operatorzy Jednostki Wojskowej Formoza oraz Zespołu Lotniczego JW GROM, którzy dokonali siłowego przejęcia jednostki. Po zabezpieczeniu statku do działań przystąpiły grupy kontrolne fregaty oraz Straży Granicznej, przeprowadzając identyfikację załogi oraz ładunku.
Ćwiczenia obejmują także działania mające na celu ochronę podwodnej infrastruktury strategicznej, takiej jak gazociągi, kable energetyczne i telekomunikacyjne. W obliczu wzmożonej aktywności rosyjskiej „floty cieni”, która podejmuje próby omijania sankcji, konieczne jest monitorowanie i patrolowanie obszarów kluczowych dla bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Jednym z elementów ćwiczeń jest wykrywanie statków przemieszczających się z wyłączonym transponderem AIS, co utrudnia ich identyfikację i śledzenie. Takie działania są szczególnie istotne po wydarzeniach z czerwca 2023 roku, kiedy statek Agia Irini przez kilka dni przebywał w pobliżu infrastruktury wydobywczej na Bałtyku. Dzięki działaniom Marynarki Wojennej oraz Straży Granicznej możliwe jest skuteczne identyfikowanie i neutralizowanie podobnych zagrożeń.
Oprócz udziału w ćwiczeniach, siły morskie RP prowadzą operację „Zatoka”, która rozpoczęła się w 2022 roku. Jej celem jest stały monitoring żeglugi, identyfikacja zagrożeń oraz ochrona strategicznych instalacji na Bałtyku. W działania te angażowane są zarówno okręty nawodne, jak i zaawansowane systemy bezzałogowe, m.in. pojazdy podwodne Hugin i Gavia.
zdjęcie: Ćwiczenia – Strażnik Bałtyku 25, kpt. mar. Damian Przybysz 3FO MW