Według nowego badania cząstki mikroplastiku są masowo kolonizowane przez groźne bakterie, w tym przez antybiotykooporne szczepy. Naukowcy nawołują do pilnych działań na rzecz lepszej utylizacji odpadów.
Mikroplastiki to cząstki tworzyw mniejsze niż 5 mm, które obecnie stanowią niezwykle powszechny rodzaj zanieczyszczeń – przypominają naukowcy z University of Exeter (W. Brytania).
Szacuje się, że w oceanach od powierzchni po dno nagromadziło się ponad 100 bilionów takich cząstek, a zostały one także wykryte w glebach, rzekach, jeziorach, zwierzętach oraz w ludzkim organizmie.
Rosną tymczasem obawy związane z tym, mikroplastiki zasiedlają różne populacje drobnoustrojów, tworząc złożone biofilmy znane jako plastisfera. Populacje te mogą często zawierać bakterie chorobotwórcze w tym oporne na antybiotyki.
Ponadto niektórzy eksperci uważają, że oczyszczalnie ścieków lub składowiska odpadów stałych mogą wpływać na ewolucję oporności na antybiotyki tego typu patogenów.
Naukowcy z University of Exeter z kolegami z Plymouth Marine Laboratory opracowali specjalny system, który umożliwił umieszczenie pięciu różnych potencjalnych nośników dla bakterii (biokoralików, granulek plastikowych, polistyrenu, drewna i szkła) wzdłuż cieku wodnego, w którym spodziewano się stopniowego spadku antropogenicznych zanieczyszczeń.
Biokoraliki to małe plastikowe granulki używane w procesie oczyszczania ścieków, jako powierzchnia, na której bakterie mogą się rozwijać i rozkładać składniki organiczne.
Wspomniane granulki wykorzystywane są natomiast jako surowiec do produkcji niemal wszystkich wyrobów z plastiku, takich jak butelki, ubrania czy części samochodowe.
Po dwóch miesiącach spędzonych w wodzie, bakteryjne biofilmy rozwijające się na każdym z substratów zostały przeanalizowane genetycznie. Badacze odkryli liczne ważne zjawiska.
Po pierwsze, patogeny, w tym bakterie oporne na antybiotyki zostały wykryte na wszystkich substratach, we wszystkich miejscach pobierania próbek.
Szczególnie niebezpieczny okazał się polistyren i plastikowe granulki, które najlepiej promowały powstawanie biofilmów i pochłaniały antybiotyki.
W biofilmach na mikroplastikach zidentyfikowano ponad 100 unikalnych sekwencji genetycznych odpowiedzialnych za antybiotykooporność – znacznie więcej niż na substratach naturalnych (drewno) lub obojętnych (szkło).
Okazało się także, że biokoraliki mogą wspierać bakterie niosące geny oporności na kluczowe antybiotyki, takie jak aminoglikozydy, makrolidy i tetracykliny.
Naukowców zaskoczyło, ponadto, że niektóre bakteryjne patogeny zwiększały swoją obecność wraz z drogą w dół strumienia wody, gdy były związane z biofilmami na mikroplastikach.
Eksperci ostrzegają więc, że istnieje realne, stwarzane przez mikroplastiki, biologiczne zagrożenie, obecne szczególnie w obszarach blisko akwakultur, gdzie organizmy filtrujące mogą połykać skolonizowane cząstki zawierające patogeny z genami antybiotykoodporności.
– Nasze badania pokazują, że mikroplastiki mogą działać jako nośniki szkodliwych patogenów i bakterii opornych na środki przeciwdrobnoustrojowe, zwiększając ich przeżywalność i zdolność rozprzestrzeniania się. Ta interakcja stanowi rosnące zagrożenie dla środowiska oraz zdrowia publicznego i wymaga pilnej uwagi – alarmuje prof. Pennie Lindeque, współautorka publikacji, która ukazała się w piśmie „Environment International”.
źródło: PAP / fot: envato.elements, ilustracyjne