Nowe zbiorniki retencyjne, przebudowa wałów przeciwpowodziowych i odbudowa zniszczonych odcinków rzek mają w kolejnych latach zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców południowo-zachodniej Polski. Wody Polskie przygotowują dokumentację dla 15 inwestycji, które mają być gotowe do realizacji wraz z uruchomieniem nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2028–2034.
Na wstępnym etapie mowa o przygotowaniu przez Wody Polskie dokumentacji dla 15 inwestycji, które w kolejnych latach mają wzmocnić ochronę przeciwpowodziową dorzecza Odry. Przedsięwzięcia obejmują województwa śląskie, opolskie i dolnośląskie, czyli obszary szczególnie dotknięte powodzią we wrześniu 2024 roku. Jak podają Wody Polskie, obecnie wszystkie projekty znajdują się na etapie oceny wniosków o dofinansowanie. Równolegle dla 14 z nich przygotowywana jest dokumentacja potrzebna do ogłoszenia postępowań przetargowych. Wskazują, że jeśli procedura zakończy się pozytywnie podpisanie umów o dofinansowanie planowane jest na przełomie 2026 i 2027 roku.
Jak podkreśla prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz, przygotowanie się już teraz ma skrócić drogę do rozpoczęcia inwestycji po starcie przyszłego budżetu Unii Europejskiej.
– Aktywnie pozyskujemy dostępne środki europejskie, aby już dziś opracować dokumentację projektową niezbędną do realizacji 15 przyszłych inwestycji przeciwpowodziowych. Takie podejście pozwala zbudować gotową listę projektów, które po uruchomieniu nowego budżetu UE będą mogły szybko przejść do fazy realizacji – informował Mateusz Balcerowicz.
Wartość planowanych prac została oszacowana na 76,5 mln złotych. Dofinansowanie z budżetu UE będzie stanowić ponad 61 mln złotych, co oznacza dofinansowanie przekraczające 80 procent ich wartości. O znaczeniu takiego modelu przygotowania inwestycji mówi Marcin Jarzyński, zastępca prezesa Wód Polskich ds. ochrony przed powodzią i suszą.
– Łączna wartość prac przygotowawczych wynosi 76,5 mln zł, z czego ponad 61 mln zł może pochodzić ze środków Unii Europejskiej. Oznacza to dofinansowanie na poziomie przekraczającym 80 proc. To przykład odpowiedzialnego i długofalowego planowania, które pozwala zachować ciągłość procesu inwestycyjnego oraz skutecznie wykorzystywać fundusze europejskie na rzecz zwiększania bezpieczeństwa mieszkańców i odporności kraju na skutki zmian klimatu – tłumaczył Marcin Jarzyński.
Plan dla najbardziej zagrożonych terenów
Jak informują Wody Polskie, przygotowywane inwestycje są bezpośrednią odpowiedzią na doświadczenia związane z powodzią z września 2024 roku. Żywioł pokazał skalę zagrożeń dla mieszkańców, infrastruktury i systemu ochrony przeciwpowodziowej. Planowane przedsięwzięcia obejmują budowę i modernizację zbiorników retencyjnych, polderów oraz wałów przeciwpowodziowych. Przewidziano także odbudowę koryt rzecznych i umocnień brzegowych uszkodzonych przez powódź.
Spośród 15 projektów jedenaście przygotowuje Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach, a cztery Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. Najwięcej inwestycji zaplanowano na terenie województwa śląskiego. Wśród nich znajdują się m.in. zabezpieczenie przeciwpowodziowe Cieszyna, przebudowa wałów rzeki Gostynki w Tychach, budowa zbiornika przeciwpowodziowego Racławice Śląskie na rzece Osobłodze czy modernizacja obwałowań w rejonie Kędzierzyna-Koźla. Na Dolnym Śląsku przygotowywane są m.in. modernizacja wału przeciwpowodziowego Odry w rejonie Głogowa, budowa polderu Oława-Lipki oraz projekt ochrony przeciwpowodziowej Kotliny Jeleniogórskiej poprzez budowę zbiornika Kostrzyca na potoku Jedlica.
Docelowo przedsięwzięcia mają zwiększyć zdolność systemu przeciwpowodziowego do retencjonowania i bezpiecznego przeprowadzania wód wezbraniowych, ograniczyć ryzyko strat oraz poprawić bezpieczeństwo mieszkańców terenów najbardziej narażonych na skutki przyszłych powodzi.
fot. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – gov.pl