Coraz grubsza pokrywa lodowa i prognozowany spadek temperatury przyspieszyły wprowadzenie zakazu żeglugi na dolnym i granicznym odcinku Odry. W czwartek przed południem między Szczecinem a Gryfinem operowały dwa lodołamacze „Stanisław” i „Odyniec”.
O zamknięciu żeglugi na dolnym odcinku Odry (Regalica od 730,5 km do 741,6 km, Odra Zachodnia od 0,0 km do 36,6 km; Przekop Klucz Ustowo, rzeka Parnica, Kanał Odyńca) poinformowały w czwartek rano Urząd Żeglugi Śródlądowej w Szczecinie oraz WodyPolskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie.
– Bardzo mroźna noc spowodowała gwałtowny przyrost pokrywy lodowej, w związku z tym wszystkie drogi wodne administrowane przez RZGW Szczecin są zamknięte – poinformował dyrektor Zarządu Zlewni w Szczecinie RZGW Łukasz Kolanda.
Podczas briefingu na bazie lodołamaczy w Szczecinie Podjuchach Kolanda wyjaśnił, że na dolnym odcinku Odry jest już ok. 60 km stałej pokrywy lodowej.
– Reszta to są zjawiska w postaci śryżu i krążków śryżowych, które tworzą pokrywę lodową. Natomiast na Odrze Granicznej już jest ok. 10 km stałej pokrywy lodowej i cały czas ta pokrywa się rozbudowuje – wyjaśnił Kolanda.
Właściwa akcja lodołamania rozpocznie się w czasie odwilży; czyli według prognoz za ok. 10 dni. Teraz lodołamacze wypływają na tzw. rozruch technologiczny. W środę na Odrze, od Szczecina do Widuchowej, operował „Dzik” (jednostka o mocy 1060 KM). W środę wypłynął lodołamacz czołowy „Stanisław” (moc 1599 KM) i towarzyszący mu jako liniowy „Odyniec” (1060 KM), spychający krę na brzeg.
– Mamy siedem jednostek gotowych do lodołamania. Jedna jest w rezerwie. Akcja lodołamania prowadzona jest ze stroną niemiecką, która utrzymuje w gotowości sześć jednostek – wyjaśnił kierownik bazy lodołamaczy w Szczecinie Bogdan Dudar.
Polskie służby są w stałym kontakcie z Urzędem Dróg Wodnych i Żeglugi Odra – Hawela w Eberswalde (Niemcy). RZGW w Szczecie nadzoruje ok. 180 km Odry (do ujścia Nysy Łużyckiej), Szczeciński Węzeł Wodny i jezioro Dąbie.
Od 2 stycznia 2026 r. zamknięte dla żeglugi zostały trzy odcinki Odrzańskiej Drogi Wodnej: od 542,4 km do 667 km. Natomiast w kolejnych dniach zamknięto odcinek Odry od km 677,2 (Żwirownia Bielinek) do km 704,1 (jaz w Widuchowej), a także dwa odcinki Odry Wschodniej – od km 704,1 (jaz w Widuchowej) do km 706,0 (Marwice) oraz km 704,1 (jaz w Widuchowej) do km 730,5 (Przekop Klucz – Ustowo).
Dyrektor Kolanda w rozmowie z PAP zaznaczył, że od pierwszej połowy lat 90. XX w. akcje lodołamania odbyły się 26 razy. Natomiast siedem sezonów zimowych było cieplejszych i na Odrze nie powstała pokrywa lodowa. Sprzęt jednak musi być utrzymywany w gotowości. Wśród ośmiu lodołamaczy na bazie w szczecińskich Podjuchach są dwie jednostki najnowszej generacji: „Ocelot” i „Tarpan”, zwodowane w 2021 r. Dysponują mocą 862 KM każda. Lodołamacze „Stanisław” i „Andrzej” (1066 KM) rozpoczęły służbę w 2014 r. Flotę uzupełniają cztery jednostki z lat 80. XX w., wspomniane „Odyniec” i „Dzik” oraz „Lis” i „Żbik”, jako lodołamacze liniowe dysponujące mocą 600 KM.
– Akcja lodołamania rozpoczyna się zawsze na dolnym odcinku Odry, w Szczecinie na jeziorze Dąbie i postępuje w górę rzeki, tak daleko jak to jest konieczne – wyjaśnił Kolanda. Dodał, że RZGW Szczecin ma podpisane porozumienia z RZGW we Wrocławiu oraz RZGW w Poznanie, więc lodołamacze, jeśli jest potrzeba, kruszą lód również na rzece Warcie.
Kolanda podkreślił, że przy zapowiadanym na najbliższe dni mrozie, nawet do minus 17 st. C., akcja lodowa nie będzie prowadzona.
– Zacznie się, kiedy będzie odwilż. Ponieważ warunkiem koniecznym do lodołamania jest odpływająca kra lodowa. Przy mrozie lodołamanie powodowałoby piętrzenie lodu i coraz większe zatory – powiedział Kolanda.
Przypomniał, że celem lodołamania jest nie tylko udrożnienie szlaków wodnych, ale przede wszystkim ochrona przeciwpowodziowa, „uwolnienie rzeki od zatorów lodowych, które piętrzą wodę”.
Aktualne komunikaty nawigacyjne publikowane są na stronach: https://www.szczecin.uzs.gov.pl/ oraz https://www.gov.pl/web/wody-polskie-szczecin
W ostatnich latach, dzięki funduszom z Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry i Wisły, RZGW w Szczecinie m.in. za 27 mln zł zmodernizowało bazę lodołamaczy w oraz zbudowało siedem stanowisk postojowo-cumowniczych na Odrze (za 20 mln zł), by jednostki nie musiały wracać na noc do bazy, w przypadku załamania pogody.
źródło: PAP / fot: Wody Polskie RZGW Szczecin