Stworzenie elektronicznego systemu rejestracji statków, uproszczenie jej zasad i zmiany dotyczące opłaty rejestrowej – przewidują założenia projektu ustawy resortu infrastruktury, która ma zachęcić armatorów do pływania pod polską banderą.
Chodzi o opublikowane w piątek na stronie kancelarii premiera założenia projektu ustawy o rejestracji statków pod polską banderą, nad którym pracuje Ministerstwo Infrastruktury. Głównym celem regulacji jest poprawa atrakcyjności rejestracji statków w polskim rejestrze okrętowych. Osiągnięte ma to zostać przez deregulację przepisów z tym związanych.
Jak wskazał resort w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu, podjęcie kroków w tym kierunku jest niezbędne. Według danych GUS w 2023 r. zdecydowana większość statków z polskimi armatorami była zarejestrowana pod banderą innych państw, np. Bahamów oraz Liberii. Resort dodał, że łączna nośność statków z polską banderą wynosiła 18,1 tys. ton, czyli ok. 0,6 proc. ogółu nośności statków będących własnością lub współwłasnością polskich armatorów. Dla porównania 46 proc. nośności przypadało na Bahamy. Ministerstwo tłumaczy ten stan rzeczy obciążeniami finansowymi i czasowymi związanymi z procesem rejestracji statków i niedostateczną sprawnością korzystania z rejestru statków w kraju.
Projekt ma wprowadzić jednolity, jawny i dwujęzyczny rejestr okrętów prowadzony w systemie teleinformatycznym, co eliminuje obciążenia związane z dostarczaniem dokumentów papierowych i potrzebę tłumaczenia ich na język polski. Resort proponuje, aby przenieść prowadzenie rejestru z izb morskich na dyrektorów urzędów morskich. Korzystanie z rejestru ma zostać ułatwione przez wprowadzenie możliwości, by to armator (za zgodą właściciela statku) wprowadzał wpisy do rejestru.
MI chce również doprecyzować przepisy dotyczące jawności rejestru, m.in. przez wskazanie terminu, w którym na wniosek uprawnionego podmiotu powinien zostać sporządzony wyciąg lub odpis z rejestru. Jednocześnie, by zachować aktualność rejestru, resort proponuje skrócić dotychczasowy termin zgłaszania okoliczności podlegających zgłoszeniu do rejestru z 6 tygodni do 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o tych okolicznościach, oraz wzmocnić środki motywujące do terminowego zgłaszania.
Projekt zakłada również możliwość stałego lub czasowego wpisu do polskiego rejestru statków, które wpisane są już do rejestrów zagranicznych przez „wpis warunkowy” na podstawie promesy wykreślenia, czyli wystawienia przyrzeczenia wykreślenia z rejestru zagranicznego przez właściwy organ tego rejestru. Taki wpis ma się stać skuteczny, gdy dyrektor urzędu morskiego otrzyma dowód wykreślenia statku z rejestru zagranicznego.
Resort chce zmienić też dotychczasowe zasady dotyczące zatwierdzania nazwy statku. Proponuje określenie podstawowych warunków i wymagań, jakie musi spełniać nazwa. Ponadto projekt ma wprowadzić możliwość wskazania przystani morskiej jako portu macierzystego statku, co oznacza poszerzenie możliwości wyboru portu macierzystego przez przedsiębiorcę.
Projektowana ustawa ma również wprowadzić dynamiczne górne granice opłat rejestrowych. Mają być one uzależnione m.in. od wysokości minimalnego wynagrodzenia za prace. Zaproponowano też zastąpienie wysokiej i jednorazowej opłaty na niższą, periodyczną opłatę uiszczaną co roku. W ocenie resortu niweluje to bariery dla rejestracji statków, zwłaszcza czasowej.
Ministerstwo planuje wprowadzić również przesłanki odmowy wpisu do rejestru. To m.in. niezgodność danych we wniosku ze stanem faktycznym, uzyskanie informacji o nielegalnym nabyciu statku oraz niespełnienie warunków technicznych.
Kolejną zmianą ma być wprowadzenie funkcji „Koordynatora FSC”, czyli inspekcji państwa bandery. Ma to zapewnić sprawne dokonywanie kontroli oraz koordynację działań poszczególnych urzędów. Zaproponowano też usprawnienie komunikacji urzędowej z np. właścicielem statku przez upoważnienie kapitana statku o obcej przynależności do odbioru pism skierowanych do tych podmiotów oraz przez możliwość składania pism w porcie i informowania o tym drogą elektroniczną.
Projekt zakłada, że jeśli we wpisie w rejestrze brakuje informacji o armatorze, to domniema się, że jest nim właściciel statku. Ma to usprawnić prace instytucji podejmujących działania względem armatorów statków.
Poza listą przesłanek dotyczących odmowy wpisu do rejestru, powstać ma też grupa argumentów dotyczących wykreślenia statku z rejestru. To m.in. niespełnianie wymagań umożliwiających rejestrację oraz względy dotyczące bezpieczeństwa, obronności i „innego ważnego interesu publicznego”. Jednocześnie doprecyzowane ma zostać, że przesłanka wykreślenia statku z rejestru dotycząca jego zniszczenia oznacza jego całkowite zniszczenie. Sądem rejonowym, do którego będzie można zgłosić protest morski ma być sąd właściwy dla danego portu.
Ponadto wprowadzona ma być możliwość wydania zakazu żeglugi statkiem, który spełnia przesłanki wykreślenia z rejestru, ale nie może być wykreślony ze względu na brak zgody wierzyciela hipotecznego. Ministerstwo chce też umożliwić, by wpisane do rejestru statki, które są np. w budowie, mogą uprawiać żeglugę jedynie w celu odbycia prób morskich.
Założenia przewidują również przyspieszenie procedury wpisu hipoteki do rejestru dzięki jego elektronizacji i przeniesieniu tej procedury do dyrektora urzędu morskiego. „Usprawnienie instytucji hipoteki morskiej powinno ułatwić przedsiębiorcom zaciąganie zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, tym samym zwiększając możliwości rozwijania działalności” – oceniło MI.
Według resortu powinno to wyeliminować obecną niechęć banków zagranicznych do akceptowania hipoteki morskiej na statkach zarejestrowanych w Polsce jako zabezpieczenia kredytów. „Dodatkowo proponuje się wprowadzić przepis pozwalający na sprzedaż na wniosek wierzyciela hipotecznego statku porzuconego, zagrażającego bezpieczeństwu żeglugi lub pozostającego zajętym w postępowaniu zabezpieczającym przez okres przekraczający rok, co zagwarantuje prawa wierzycieli” – dodało ministerstwo.
Wprowadzony ma być również przepis, że ogłoszenie upadłości dłużnika nie wpływa na uprawnienia wierzyciela w zakresie przejmowania statku o ile oświadczenie w tej sprawie zostało złożone przed ogłoszeniem upadłości.
Zgodnie z wpisem w wykazie, rząd ma przyjąć projekt w IV kwartale tego roku.
źródło: PAP / fot: ilustracyjne, envato.elements