Dokładnie 26 czerwca 1960 roku, ORP Burza – niszczyciel II RP i weteran kampanii konwojowych, został udostępniony zwiedzającym jako pierwszy w Polsce okręt-muzeum. Pierwsi na pokładzie zameldowali się górnicy z kopalni Wirek.
ORP Burza powstał we Francji, a banderę podniesiono na nim 10 sierpnia 1932 roku. Wraz z bliźniaczym ORP Wicher utworzył Dywizjon Kontrtorpedowców, będąc symbolem nowoczesnej floty II RP. Na kilka dni przed wybuchem II wojny światowej – 30 sierpnia 1939 roku – Burza, Błyskawica i Grom opuściły Gdynię w ramach operacji Peking, kierując się do Wielkiej Brytanii.
6 września 1939 roku ORP Burza ruszył na swój pierwszy patrol przeciwko niemieckim okrętom podwodnym. W kolejnych miesiącach brał udział w kampaniach norweskiej i francuskiej, walczył z Luftwaffe, a po modernizacji uczestniczył w konwojach atlantyckich. W 1943 roku wspólnie z USS Campbell zatopił niemiecki okręt podwodny U-606.
W latach powojennych jednostka pełniła funkcję okrętu szkoleniowego oraz bazy okrętów podwodnych. W 1951 roku został przyholowany do Gdyni, a w 1955 wcielony do Marynarki Wojennej PRL jako jednostka obrony przeciwlotniczej. Po wycofaniu ze służby w lutym 1960 roku, zapadła decyzja o przekształceniu go w okręt-muzeum – pierwszy taki przypadek w Polsce.
W Stoczni Marynarki Wojennej dokonano niezbędnych przeróbek: przystosowano pomieszczenia dla celów wystawienniczych, zakonserwowano mechanizmy i przygotowano jednostkę do przyjęcia zwiedzających. Oficjalnie Burza została uznana za okręt-muzeum 31 maja 1960 roku, a 6 czerwca zacumowała przy Nabrzeżu Pomorskim w Gdyni. 26 czerwca – dokładnie 65 lat temu – na jej pokład weszli pierwsi goście, symbolicznie reprezentowani przez górników z Kopalni Węgla Kamiennego Wirek.
W ciągu 16 lat działalności muzealnej, okręt odwiedziło ponad 3,7 miliona osób. Była to nie tylko atrakcja turystyczna, ale również żywa lekcja historii, pozwalająca odwiedzającym zetknąć się bezpośrednio z realiami życia i walki na morzu. 28 czerwca 1976 roku bandera została opuszczona po raz ostatni, kończąc pewien etap, ale nie wygaszając pamięci.
Dziś, kiedy polskie porty rozwijają kompleksy wystawiennicze i narracje oparte na historii morskiej Polski, to warto pamiętać, kto przecierał szlaki. ORP Burza był pierwszy. I do dziś – po 65 latach – pozostaje jednym z najbardziej pamiętnych symboli polskiej obecności na morzach świata.
zdjęcia: Muzeum Marynarki Wojennej